Sızanaq (akne) — piy vəzilərinin və tük follikullarının iltihablaşması nəticəsində yaranan xroniki dəri xəstəliyidir. Əsasən üz, kürək və sinə nahiyələrində Qara nöqtələr, sızanaqlar və irinli səpgilər kimi özünü büruzə verir. Xroniki dəri problemləri insanın həyat keyfiyyətini aşağı salan, sosial əlaqələrinə və psixoloji halına mənfi təsir göstərən ciddi bir faktordur. İnsanlar illərlə fərqli metodlar yoxlayır, bahalı maskalar tətbiq edir, lakin bir müddət sonra hər bir sızanaq yenidən eyni yerində peyda olur. Bu uğursuz cəhdlərin əsas səbəbi, problemin səthi şəkildə həll edilməyə çalışılmasıdır. Əslində isə bu xəstəlik bədənin müxtəlif sistemlərinin qarşılıqlı əlaqədə olduğu mürəkkəb bir zəncirdir. İltihabın kökünü kəsmədən, səbəblərini elmi şəkildə analiz etmədən müsbət nəticə almaq mümkünsüzdür. Bu zənciri qırmağın tək yolu isə peşəkar bir dermatoloq müayinəsindən keçmək və həkimin göstərişlərinə tam uyğun şəkildə harərəkət etməkdir. Dəri həkimi tibbi biliklərinə söykənərək sizin dərinizin xəritəsini çıxarır və xroniki iltihab ocaqlarını təmizləyir.
Niyə bəzi insanların dərisi heç bir qulluq etmədiyi halda tərtəmiz qalır, bəziləri isə hər gün qulluq etsə də səpgilərdən əziyyət çəkir? Bu sualın cavabı böyük ölçüdə genetik faktorlarda yatır. Genlərimiz piy vəzilərimizin həcmini, onların hormonlara olan həssaslığını və dəri hüceyrələrimizin yenilənmə sürətini müəyyənləşdirir. Əgər valideynlərinizdən birində xroniki sızanaq problemi olubsa, sizdə də bu halın müşahidə olunma ehtimalı yüksəkdir. Genetik meyllilik olduqda dərinin təbii yağ balansı daha tez pozulur və sebum daha qatı hal alır. Qatı sebum məsamələrdən rahat xaric ola bilmir və nəticədə tıxanmalar yaradır. Təcrübəli dəri həkimi genetik faktoru nəzərə alaraq, xəstəyə profilaktik müalicə üsulları təklif edir. Genetikamızı dəyişə bilməsək də, doğru müalicə ilə onun dərimizdəki fəsadlarını tamamilə idarə altına ala bilərik.
Səpgilər sadəcə kosmetik bir tıxanma deyil, dərinin immun cavabıdır. Məsamədə toplanan bakteriyalar xüsusi fermentlər ifraz edərək ətraf toxumaları zədələyir. İmmun sistemi zədələnmiş toxumanı bərpa etmək üçün həmin zonaya sitokinlər və neytrofillər göndərir. Bu immun hüceyrələrinin bakteriyalarla mübarizəsi nəticəsində iltihab böyüyür, nahiyə qızarır, şişir və ağrılı sızanaq formalaşır. Əgər immun cavabı həddindən artıq kəskindırsa, bu mübarizə dərin toxumaların məhvinə və yerində dərin atrofik çapıqların qalmasına gətirib çıxarır. Məhz buna görə bir dermatoloq müalicəyə iltihab əleyhinə komponentlər əlavə edərək immun sisteminin aşırı reaksiyasını sakitləşdirir. İltihabı vaxtında durdurmaq, gələcəkdə yaranacaq çapıqların qarşısını almaq üçün ən vacib addımdır.
Üz, kürək, sinə və çiyinlərdə sızanaq müalicəsi orqanizmin daxili balansı və dərinin xarici ehtiyacları nəzərə alınaraq tərtib edilən hərtərəfli müalicə metodudur. Bu bölgələrdə iltihablı ocaqların aradan qaldırılması üçün tibbi təmizləyici gellər, məsamələri açan xüsusi turşu tərkibli preparatlar və ehtiyac olduqda daxilə qəbul edilən dərmanlar təyin olunur. Həkim nəzarəti olmadan tətbiq edilən yanlış vasitələr və ya aqressiv təmizləmə metodları iltihabı daha da dərinləşdirə bilər. Dərinin tam bərpası və qalıcı nəticə üçün peşəkar mütəxəssis həkim rəhbərliyi altında fərdi terapiya planına ardıcıl şəkildə əməl etmək vacibdir.
Daxili orqanlarımızın, xüsusən həzm sistemimizin sağlamlığı birbaşa dərimizin üzərində əks olunur. Müasir pəhrizlərdə geniş yer alan rafinə olunmuş şəkər, sürətli qidalar (fast-food) və trans yağlar bədəndə sistemik iltihabı artırır. Şəkər qəbul edildikdə qanda insulin və IGF-1 (insulinə bənzər böyümə faktoru) hormonlarının səviyyəsi kəskin yüksəlir. Bu hormonlar piy vəzilərindəki reseptorları aktivləşdirərək yağ ifrazını dəfələrlə artırır. Nəticədə hər bir sızanaq üçün ideal mühit yaranır. Eyni zamanda bəzi insanlarda süd və süd məhsulları da oxşar reaksiyaya yol aça bilər. Təcrübəli bir dermatoloq müalicə apararkən pasiyentinə xüsusi pəhriz gündəliyi tutmağı və dəridə reaksiya verən qidaları pəhrizdən çıxarmağı tövsiyə edir. Sağlam qidalanma müalicənin uğur faizini nəzərəçarpan dərəcədə yüksəldir.
Hər bir insanın dərisi onun barmaq izi kimi fərdidir. Bir nəfərə çox yaxşı təsir edən bir krem, başqa birində kəskin allergik reaksiya və səpgi artımına səbəb ola bilər. Məhz bu səbəbdən şablon müalicə sxemləri heç vaxt işləmir. Müayinə zamanı dəri həkimi xüsusi dermatoskop cihazı ilə məsamələri, dərinin yağlılıq və nəmlik dərəcəsini dəqiqliklə ölçür. İltihabın dərəcəsinə uyğun olaraq fərdi resept tərtib edilir. Bura həm səhər-axşam tətbiq olunacaq xarici vasitələr, həm daxili preparatlar, həm də həftəlik xüsusi baxımlar daxil edilir. Müalicə gedişatında dəri həkimi pasiyenti mütəmadi olaraq kontrola çağırır və dərinin cavab reaksiyasına əsasən reseptdə dəyişikliklər edir. Bu dinamik və fərdi yanaşma qalıcı nəticənin sirridir.
Xroniki səpgilərdən tamamilə qurtulmaq və yenidən yaranmasının qarşısını almaq üçün aşağıdakı təməl prinsiplərə həyat boyu əməl edilməlidir:
Dəriyə qulluq rutinini mütəmadi olaraq, heç bir günü buraxmadan tətbiq edin.
Üz və bədən dərisinə toxunmazdan əvvəl əllərinizi mütləq sabunla həşəratlardan və bakteriyalardan təmizləyin.
Yastıq üzlərini həftədə ən azı iki dəfə dəyişin və onları yüksək temperaturda yuyub ütüləyin.
Makiyaj fırçalarını və süngərlərini hər istifadədən sonra və ya ən geci həftədə bir dəfə xüsusi vasitələrlə təmizləyin.
Səpgilər tamamilə yox olduqdan sonra bile dəri həkimi tərəfindən yazılan saxlayıcı (profilaktik) terapiyanı davam etdirin.
Dəri problemini həll etmək bir gecədə baş verən möcüzə deyil, elmi yanaşma, səbir və nizam-intizamın bəhrəsidir. Vaxtında sahənin peşəkarı olan bir dermatoloq qəbuluna getməklə siz özünüzə, sağlamlığınıza və özgüvəninizə ən böyük yatırımı etmiş olursunuz. Unutmayın ki, sağlam dəri gözəlliyin və ümumi orqanizm sağlamlığının en parlaq güzgüsüdür.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
Diqqət: Bu səhifədəki məlumatlar yalnız ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır və peşəkar tibbi məsləhəti əvəz etmir. Dəqiq diaqnoz və müalicə üçün mütləq ixtisaslı həkimlə şəxsən məsləhətləşməlisiniz. Hər bir pasiyentin vəziyyəti fərqlidir və fərdi yanaşma tələb edir.
Randevu üçün: +994 55 250 39 46
Dr. Fəridə Axundova ilə randevu alın və dəri sağlamlığınız üçün fərdi müalicə planı əldə edin. 15+ il təcrübə və minlərlə məmnun pasiyent.
Telefon: +994 55 250 39 46
