Dərimizin rəngini təyin edən maddə "melanin" piqmentidir. Normal şəraitdə melanin dərini ultrabənövşəyi şüalardan qorumaq üçün bərabər şəkildə paylanır. Lakin bəzi faktorlar bu balansı pozduqda, müəyyən nahiyələrdə melanin toplanır və ləkələr yaranır. Professional bir dermatoloq qeyd edir ki, xanımlarda piqmentasiya kişiylərlə müqayisədə daha sıx görülür, çünki qadın orqanizmi hormonal dalğalanmalara daha çox məruz qalır. Hər bir dəri həkimi təsdiq edər ki, ləkə müalicəsi səbir tələb edən bir marafondur. Bir gecədə ləkədən qurtulmaq elmi cəhətdən mümkün olmasa da, doğru strateji ilə hamar bir dəriyə qovuşmaq xəyal deyil. Xüsusilə keçmişdə ağır sızanaq problemi yaşamış xanımlarda dərinin özünü bərpa etmə müddəti daha həssas olduğu üçün professional yanaşma şərtdir.
Dərinin ən üst təbəqəsi olan epidermisdə "melanosit" adlanan hüceyrələr yerləşir. Bu hüceyrələr dərini günəşin radiasiyasından qorumaq üçün kiçik çətirlər (melanin) istehsal edir. Əgər bu hüceyrələr "stress" altına düşərsə, onlar həddindən artıq işləməyə başlayır. Bir dəri həkimi baxışı ilə desək, piqment ləkəsi əslində dərinin özünü qorumaq üçün verdiyi kəskin reaksiyadır. Məsələn, üzünüzdə çıxan bir sızanaq ətrafında yaranan iltihab melanositləri stimullaşdırır və sızanaq keçsə də, yerində qəhvəyi bir iz qalır. Professional bir dermatoloq müalicəyə başlamazdan əvvəl bu "stressin" qaynağını tapır.
Hər bir ləkə eyni deyil. Professional bir dermatoloq ləkənin növünü təyin etmək üçün bəzən "Vud lampası" (Wood's lamp) və ya dermatoskopdan istifadə edir.
Xanımlarda ən çox rast gəlinən və müalicəsi ən çətin olan növ melazmadır. Bu ləkələr adətən simmetrik olur (alın, yanaqlar və dodaq üstü). Professional bir dermatoloq bilir ki, hamiləlik, kontraseptiv həblər və ya hormonal pozuntular melazmanı tətikləyən əsas amillərdir. Hər bir dəri həkimi vurğulayır ki, melazma olan xanımlar günəşdən qorunmağa hər kəsdən iki qat daha çox diqqət etməlidir.
Bu ləkələr dərinin günəşə məruz qaldığı illərin "hesabıdır". Adətən 30 yaşdan sonra özünü büruzə verir. Professional bir dermatoloq üçün günəş ləkələri melazmaya nisbətən daha səthi olduğu üçün müalicəyə daha tez cavab verir. Lakin bir dəri həkimi məsləhəti olmadan edilən pilinqlər bu ləkələri daha da tündləşdirə bilər.
Əgər üzünüzdə hər bir sızanaq sağaldıqdan sonra tünd bir ləkə qoyursa, bu "Post-Inflammatory Hyperpigmentation" (PİH) adlanır. Professional bir dermatoloq olaraq deyə bilərəm ki, bu növ ləkələr dərini travmaya məruz qoyduqda (məsələn, sızanağı sıxdıqda) daha qalıcı olur. Hər bir dəri həkimi bildirir ki, iltihablı sızanaq vaxtında müalicə olunarsa, ləkə qalma riski 80% azalır.
Bir çox xanım aptekdən və ya kosmetik mağazadan "ləkə əleyhinə" kremlər alaraq özünü müalicə etməyə çalışır. Lakin professional bir dermatoloq nəzarəti olmadan istifadə olunan güclü turşular və ya ağardıcı maddələr dərini yandıra bilər. Bir dəri həkimi sizin dərənizin fototipini (Fitzpatrik şkalası) ölçür. Əgər dərəniz tünd rənglidirsə, yanlış lazer tətbiqi ləkəni daha da artıra bilər.
Professional bir dermatoloq üçün uğurlu müalicənin sirri 3 mərhələlidir:
İstehsalın dayandırılması: Melanin istehsal edən fermentlərin (tirozinaza) bloklanması.
Mövcud ləkənin silinməsi: Dərinin üst qatındakı piqmentin yox edilməsi.
Qoruma: Yeni ləkələrin yaranmasının qarşısını almaq.
Bir dəri həkimi ləkənin dərinliyinə (epidermal, dermal və ya qarışıq) görə müalicə metodunu seçir.
Professional bir dermatoloq ləkəli dərini yeniləmək üçün salisilik, qlikolik və ya trikloroasetik turşulardan (TCA) istifadə edir. Bu, həm dərini ləkədən təmizləyir, həm də altda gizlənən sızanaq ocaqlarını inaktiv edir. Hər bir dəri həkimi bildirir ki, pilinq sonrası günəşdən qorunma həyati əhəmiyyət daşıyır.
Müasir dermatoloq praktikasında Q-Switch, Picosure və ya Fraksional lazerlər geniş istifadə olunur. Lazer şüası birbaşa melanin piqmentini hədəf alır və onu mikroskopik hissələrə parçalayır. Bu üsul xüsusilə dərin ləkələrdə çox effektivdir. Lakin hər bir dəri həkimi xəbərdarlıq edir: aktiv sızanaq olan dövrdə bəzi lazerlər qıcıqlanmaya səbəb ola bilər.
Professional bir dermatoloq dəri altına vitamin C, qlutation, traneksamik turşu kimi ağardıcı maddələr yeridərək ləkəni daxildən parçalaya bilər. Bu metod dərini həm nəmləndirir, həm də tonunu bərabərləşdirir. Professional bir dəri həkimi tərəfindən icra olunan bu prosedur dərinin parlaqlığını geri qaytarır.
Xanımların ən çox şikayət etdiyi məqam sızanaqların keçib, ləkələrinin qalmasıdır. Professional bir dermatoloq olaraq pasiyentlərimə həmişə deyirəm: "Ləkəni müalicə etmək üçün əvvəlcə sızanağı dayandırmalıyıq". Əgər dərinizdə yeni sızanaq çıxmağa davam edirsə, hər bir yeni iltihab yeni bir ləkə deməkdir. Bir dəri həkimi sızanaqları müalicə edərkən eyni zamanda ləkəyə meyilli hüceyrələri də sakitləşdirməlidir. Hər bir sızanaq sağaldıqda ətrafında damar genişlənməsi (eritema) yaradır ki, bu da günəş şüası ilə qarşılaşdıqda piqment ləkəsinə çevrilir. Professional bir dermatoloq nəzarətində istifadə olunan azelaik turşu həm sızanaq bakteriyasını öldürür, həm də ləkəni açır.
Ləkə müalicəsi klinikada başlasa da, evdə davam edir. Professional bir dermatoloq ev rutininizə aşağıdakı tərkibləri əlavə etməyi məsləhət görür:
Retinoidlər: Dəri hüceyrələrini yeniləyir, həm qırışlara, həm də ləkələrə təsir edir. Həmçinin hər bir sızanaq üçün ən yaxşı "qovucu"dur.
Vitamin C: Güclü antioksidantdır, dərini ağardır və günəş kremninin təsirini artırır.
Niasinamid: Dəri baryerini gücləndirir və iltihabın (sızanaq sonrası qızartının) ləkəyə çevrilməsinin qarşısını alır.
Hər bir dəri həkimi üçün "qızıl qayda" günəş qoruyucusudur (SPF). Əgər günəş kremi istifadə etmirsinizsə, dünyanın ən bahalı dermatoloq müalicəsi belə heç bir nəticə verməyəcək. SPF 50+ kremlər yay-qış, hətta ev şəraitində belə istifadə olunmalıdır, çünki kompyuter və telefon ekranlarından gələn mavi işıq belə melazmanı tətikləyə bilər.
Professional bir dermatoloq olaraq xatırlatmalıyam ki, dərini çox sərt skrablarla sürtmək ləkələri aparmır, əksinə dərini zədələyərək yeni ləkələr yaradır. Hər bir sızanaq çıxdıqda ona toxunmamaq iradəsi, ən bahalı ləkə kremindən daha effektivdir.
Yekun olaraq, üzdəki piqment ləkələri çarəsiz deyil. Lakin bu problemi həll etmək üçün "rəfiqə məsləhəti" ilə deyil, professional bir dermatoloq elmi ilə hərəkət etmək lazımdır. Dəri canlı bir orqandır və hər bir sızanaq, hər bir ləkə onun bizimlə danışma formasıdır. Bir dəri həkimi ilə keçdiyiniz yol sizi sadəcə vizual olaraq gözəlləşdirməyəcək, həm də dərənizin sağlamlığını bərpa edəcəkdir. Hər bir sızanaq izi keçicidir, yetər ki, dərənizi tanıyın və ona doğru şəkildə qulluq edin. Professional bir dermatoloq hər zaman sizin yanınızdadır.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
Diqqət: Bu səhifədəki məlumatlar yalnız ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır və peşəkar tibbi məsləhəti əvəz etmir. Dəqiq diaqnoz və müalicə üçün mütləq ixtisaslı həkimlə şəxsən məsləhətləşməlisiniz. Hər bir pasiyentin vəziyyəti fərqlidir və fərdi yanaşma tələb edir.
Randevu üçün: +994 55 250 39 46
Dr. Fəridə Axundova ilə randevu alın və dəri sağlamlığınız üçün fərdi müalicə planı əldə edin. 15+ il təcrübə və minlərlə məmnun pasiyent.
Telefon: +994 55 250 39 46
