Aynaya baxdığınızda üzünüzdə gözlənilməz bir qızartı görmək və ya davamlı bir qaşınma hissi ilə oyanmaq, gününüzü alt-üst etmək üçün kifayətdir. Bir çox insan bu vəziyyəti sadə bir allergik reaksiya kimi qiymətləndirib keçər, lakin professional bir dermatoloq kimi deyə bilərəm ki, üzdə qaşınma və qızartı sadəcə bir narahatlıq deyil, bədənimizin bizə göndərdiyi vacib bir mesajdır. Bəzən bu, yanlış kosmetik məhsulun nəticəsi, bəzən isə daha dərin, immun sistemimizlə bağlı olan bir problemin xəbərçisi ola bilər. Bir dəri həkimi olaraq hər gün bu şikayətlərlə klinikamıza gələn onlarla pasiyenti müayinə edirəm və onların ən böyük səhvi, internetdəki təsadüfi tövsiyələrlə "özünü müalicə" etməyə çalışmaqdır. Bu yazıda üz dərisindəki qızartı və qaşınmanın əsl səbəblərini, nə zaman təşvişə düşməli olduğunuzu və doğru addımları necə atmalı olduğunuzu ətraflı şəkildə izah edəcəyik.
Üz nahiyəsindəki üzdə qaşınma və qızartı, dərinin baryer funksiyasının pozulduğuna dair ilk siqnaldır. Dəri özünü qorumaq üçün daim yağlı bir qat ifraz edir, lakin müəyyən xarici və ya daxili amillər bu qatı zədələdikdə, dərinin alt qatları xarici təsirlərə açıq qalır. Bir dermatoloq müayinəsində pasiyentlərin ən çox qarşılaşdığı diaqnozlar arasında kontakt dermatit, rozasiya və ya sadə dərinin həssaslaşması yer alır.
Çox vaxt pasiyentlər üzlərindəki bu vəziyyəti sızanaq ilə qarışdırırlar. Lakin sızanaq daha çox məsamələrin tıxanması və bakterial iltihabla bağlıdırsa, üzdə qaşınma və qızartı daha çox damarların genişlənməsi və ya allergik bir iltihabın göstəricisidir. Bir dəri həkimi olaraq mənə ən çox verilən suallardan biri budur: "Niyə üzüm belə reaksiya verir?". Cavab isə çox vaxt pasiyentin gündəlik istifadə etdiyi məhsulların tərkibində gizlənir.
Üzdə qaşınma və qızartı, dəri baryerinin zədələnməsi, allergik reaksiyalar və ya xroniki iltihablı dəri xəstəlikləri (məsələn, rozasiya, dermatit) nəticəsində yaranan kompleks bir klinik vəziyyətdir. Bu simptomlar dəridəki qan damarlarının genişlənməsi və dərinin iltihab cavabı ilə özünü göstərir, bu da diskomfort hissini artırır. Professional dermatoloqlar tərəfindən aparılan diaqnostika prosesi, bu vəziyyətin səbəbini (atopik, kontakt və ya seborik) müəyyən edərək uyğun müalicə planının hazırlanmasını tələb edir. Dərinin qoruyucu təbəqəsini bərpa etmək və təhrikedici faktorları (allergenlər, yanlış qulluq) aradan qaldırmaq sağalma prosesinin təməlini təşkil edir. Bir dəri həkimi nəzarəti altında tətbiq olunan bu yanaşma, dərinin normal fizioloji balansına qayıtmasını təmin edərək simptomların təkrarlanmasını əngəlləyir.
Kontakt Dermatit: Yeni istifadə edilən krem və ya sabun allergiyası.
Rozasiya: Damarların genişlənməsi ilə gedən xroniki qızartı və qaşınma.
Seborik Dermatit: Üzün T-zonasında qaşınma, qızartı və kəpəklənmə.
Günəş Yanığı: Ultrabənövşəyi şüaların dərini qıcıqlandırması.
Quru Dəri (Ekzema): Nəmlik balansının tamamilə pozulması.
Bəzən pasiyentlər üzlərində həm qızartı, həm də sızanaq olduğunu görürlər. Bu, olduqca çətin bir vəziyyətdir, çünki bir çox sızanaq məhsulu dərini qurudur və qızartını daha da artırır. Bir dermatoloq üçün bu vəziyyət "həssas dərili akne" kimi qiymətləndirilir. Bir dəri həkimi olaraq, pasiyentə ilk növbədə dərinin iltihabını (qızartını) söndürəcək məhsullar təyin edirəm, sonra isə sızanaq müalicəsinə keçirik.
Əgər siz də belə bir vəziyyətdəsinizsə, üzdə qaşınma və qızartı ilə yanaşı sızanaq da varsa, mütləq şəkildə spirtli və ya çox sərt təmizləyicilərdən uzaq durmalısınız. Professional bir dermatoloq sizə "barışıq qulluğu" təklif edəcək. Bir dəri həkimi nəzarətində edilən müalicə, dərini yormadan akne bakteriyaları ilə mübarizə aparmağa imkan verir.
Üzünüzdə şiddətli üzdə qaşınma və qızartı hiss etdiyiniz anda ilk 24 saat çox vacibdir. Bir dermatoloq kimi tövsiyə edirəm ki, ilk növbədə bütün aktiv qulluq məhsullarını (retinol, turşular, serumlar) kənara qoyun. Sadəcə dərini rahatladacaq, ətirsiz və hipoallergen bir nəmləndirici istifadə edin. Bir dəri həkimi olaraq, bu mərhələdə dərinin "dincəlməsinə" şərait yaratmağın ən böyük müalicə olduğunu vurğulayıram.
Əgər qaşınma şiddətlidirsə və üzünüzdə şişkinlik varsa, mütləq bir dermatoloq qəbuluna getməlisiniz. Çünki bu, ciddi bir allergik şok və ya dəri infeksiyasının başlanğıcı ola bilər. Bir dəri həkimi müayinəsi zamanı dərinin səthindən nümunə götürülərək problemin səbəbi (bakterial, göbələk və ya allergik) dəqiq müəyyən edilir.
Bir çox pasiyent internetdən tapdıqları ev reseptləri ilə üzdə qaşınma və qızartı problemini daha da dərinləşdirir. Məsələn, limon suyu və ya sirkə sürtmək, qızartını bir anlıq azaltsa da, dərinin pH balansını tamamilə pozur və gələcəkdə daha böyük sızanaq problemlərinə yol açır. Bir dermatoloq olaraq, evdə edilən bu cür eksperimentlərin dərinin baryerinə vurduğu zərəri görmək məni çox üzür.
Bir dəri həkimi ilə məsləhətləşmək, sizi həm zaman itkisindən, həm də yanlış müalicənin fəsadlarından qoruyur. Professional bir dermatoloq sizə dərinin ehtiyac duyduğu maddələri (məsələn, keramidlər, pantenol, niasinamid) ehtiva edən tibbi dərəcəli məhsullar yazacaq. Beləliklə, üzdə qaşınma və qızartı tez bir zamanda aradan qalxacaq və sızanaq kimi əlavə problemlər də yaranmayacaq.
Həyat tərziniz də üzdə qaşınma və qızartı üzərində böyük təsirə malikdir. Yuxu rejimi, stres idarəetməsi və düzgün qidalanma dəri sağlamlığının təməl daşlarıdır. Bir dermatoloq olaraq, pasiyentlərimin dəri vəziyyətini yaxşılaşdırmaq üçün onlara aşağıdakıları tövsiyə edirəm:
Günəşdən qorunun: Günəşin ultrabənövşəyi şüaları qızartını daha da şiddətləndirir. Mütləq bir dəri həkimi tövsiyəli günəş kremi istifadə edin.
İsti sudan qaçın: Üzünüzü yuyarkən həmişə ilıq və ya soyuq suya üstünlük verin.
Məhsul seçiminə diqqət edin: Tərkibində ətir (parfum) və spirt olan məhsullardan uzaq durun.
Sızanaqlarla oynamayın: Üzünüzdə olan sızanaq ocaqlarını sıxmaq, bakteriyaların daha geniş sahəyə yayılmasına və qızartının artmasına səbəb olur.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
Diqqət: Bu səhifədəki məlumatlar yalnız ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır və peşəkar tibbi məsləhəti əvəz etmir. Dəqiq diaqnoz və müalicə üçün mütləq ixtisaslı həkimlə şəxsən məsləhətləşməlisiniz. Hər bir pasiyentin vəziyyəti fərqlidir və fərdi yanaşma tələb edir.
Randevu üçün: +994 55 250 39 46
Dr. Fəridə Axundova ilə randevu alın və dəri sağlamlığınız üçün fərdi müalicə planı əldə edin. 15+ il təcrübə və minlərlə məmnun pasiyent.
Telefon: +994 55 250 39 46
