Son illərdə dəri qulluğunda təbii yağlara olan maraq kəskin şəkildə artıb. Bir çox insan kimyəvi tərkibli kremlərdən qaçaraq üzünə təbii yağlar çəkməyə üstünlük verir. Lakin peşəkar bir dermatoloq üçün bu trend həm faydalı, həm də riskli ola bilər. Çünki hər bir təbii yağ hər bir dəri tipinə uyğun deyil. Yanlış seçilmiş bir yağ məsamələri tıxaya, dərinin pH balansını poza və kəskin sızanaq problemlərinə yol aça bilər. Bir dəri həkimi olaraq mən pasiyentlərimə hər zaman vurğulayıram ki, "təbii" olan hər şey mütləq "təhlükəsiz" demək deyil.
Dərimiz təbii olaraq sebum istehsal edir və bu sebumun tərkibində də müxtəlif yağ turşuları var. Təcrübəli bir dəri həkimi bildirir ki, yağlar əsasən iki qrupa bölünür: Linoleik turşusu ilə zəngin olanlar və Oleik turşusu ilə zəngin olanlar. Yağlı və sızanaq meyilli dərilərdə adətən linoleik turşu çatışmazlığı olur. Bir dermatoloq bu növ dərilər üçün yüngül yağları (məsələn, itburnu yağı və ya kətan yağı) tövsiyə edir. Quru dərilər üçün isə dəri həkimi daha qatı və nəmi daxildə həbs edən (məsələn, badam yağı və ya avokado yağı) variantları məsləhət görür.
Yağ seçərkən nəzərə alınmalı olan ən vacib meyar komedogenlik dərəcəsidir. Bir dermatoloq müayinəsində pasiyentlərin çoxu kokos yağının faydalarından danışır, lakin kokos yağı yüksək komedogenlik dərəcəsinə (4/5) malikdir. Bu o deməkdir ki, o, məsamələri sürətlə tıxayır və iltihablı sızanaq ocaqlarının yaranmasına səbəb olur. Hər bir dəri həkimi bu tip yağların üzə deyil, yalnız bədənin digər nahiyələrinə çəkilməsini tapşırır.
Üz üçün yağ seçimi prosesi dərinin lipid baryerini gücləndirən və sərbəst radikallarla mübarizə aparan spesifik yağ turşularının (omeqa-3, 6 və 9) balansına əsaslanmalıdır. Doğru yağ molekulları epidermis təbəqəsinə sızaraq trans-epidermal su itkisini azaldır və dərinin elastikliyini bərabərləşdirir. Sızanaq meyilli dərilər üçün aşağı komedogenlik dərəcəsinə malik olan və antibakterial xüsusiyyətləri olan yağların seçilməsi iltihab mediatorlarının aktivliyini aşağı salır. Peşəkar bir dermatoloq yanaşmasına görə, yağlar nəmləndiricinin əvəzedicisi deyil, nəm balansını dəridə kilidləyən tamamlayıcı bir mərhələ kimi tətbiq olunmalıdır. Dəri həkimi tərəfindən təyin olunan bu yağlar, dərinin yaşlanma əlamətlərinə qarşı təbii müdafiə qabiliyyətini artırır.
Nəmin Kilidlənməsi: Yağlar oklüziv təsir göstərərək suyun dəridən buxarlanmasının qarşısını alır.
Antioksidant Müdafiə: Tərkibindəki E və A vitaminləri sayəsində fotoyaşlanmanı ləngidir.
İltihabın Azaldılması: Çay ağacı kimi yağlar sızanaq yaradan bakteriyaları məhv edir.
Baryer Bərpası: Keramidlərlə zəngin yağlar dərinin qoruyucu qatını yeniləyir.
Təbii Parlaqlıq: Dərinin teksturasını hamarlaşdıraraq ona sağlam görünüş verir.
Pasiyentlər tez-tez soruşurlar: "Dərim yağlıdırsa, üzümə yağ vurmaq olarmı?". Peşəkar bir dermatoloq buna "Bəli, amma doğru yağı seçmək şərtilə" cavabını verir. Məsələn, yoyoba yağı (jojoba oil) dərinin öz sebumuna çox bənzəyir. Dəri həkimi izah edir ki, yoyoba yağı çəkildikdə dəri elə zənn edir ki, artıq kifayət qədər yağ istehsal edib və sebum ifrazını azaldır. Bu da dolayısı ilə sızanaq yaranmasının qarşısını alır.
Həmçinin skvalan (squalane) yağı hər bir dermatoloq tərəfindən sevilən bir inqrediyentdir. O, dərini yağlandırmır, sızanaq yaratmır və baryeri mükəmməl şəkildə bərpa edir. Əgər siz sızanaq müalicəsi alırsınızsa və dəriniz quruyubsa, bir dəri həkimi sizə skvalan istifadəsini tövsiyə edə bilər. Düzgün seçilmiş yağ dərini müalicə edir, yanlış seçilmiş isə yeni problemlər doğurur.
Yağı üzə necə çəkmək də onun hansı yağ olması qədər önəmlidir. Bir dermatoloq heç vaxt yağı quru dəriyə çəkməyi məsləhət görmür. Dəri həkimi məsləhəti: Yağı hər zaman nəm dəriyə və ya nəmləndirici kremdən sonra tətbiq edin. Bu, nəmi dərinizə "kilidləməyə" kömək edəcək. Əgər yağı nəmləndiricidən əvvəl çəksəniz, kremin dərinin alt qatlarına keçməsinə mane ola bilərsiniz.
Bundan əlavə, yağların miqdarı çox az olmalıdır – cəmi 2-3 damla kifayətdir. Peşəkar bir dermatoloq vurğulayır ki, dərini yağa "boğmaq" onun oksigen almasını çətinləşdirir. Həmçinin, yağın təzə olmasına diqqət edin. Oksidləşmiş yağlar dəridə qıcıqlanma və sızanaq yarada bilər. Bir dəri həkimi olaraq mən tövsiyə edirəm ki, yağları qaranlıq və sərin yerdə saxlayasınız.
Ən böyük səhv, bir dostunuza yaxşı gələn yağı öz dərinizə tətbiq etməkdir. Bir dermatoloq üçün hər dəri fərdi yanaşma tələb edir. Dəri həkimi yanına gələn bir çox pasiyent efir yağlarını (limon, portağal və s.) birbaşa üzünə çəkdiyi üçün dərisini yandıran şəxslərdir. Efir yağları çox konsentratlıdır və mütləq baza yağı ilə qarışdırılmalıdır. Əks halda allergik reaksiyalar və kəskin sızanaq partlayışları baş verə bilər.
Həmçinin, günəşli havalarda üzə yağ çəkmək riskli ola bilər. Bəzi yağlar fotohəssaslıq yaradır ki, bu da günəş ləkələrinin yaranmasına gətirib çıxarır. Bir dermatoloq adətən yağ bazalı qulluqları axşam rutini üçün saxlayır. Dəri həkimi nəzarəti olmadan edilən sınaqlar dərinin baryerini qalıcı şəkildə zədələyə bilər.
Üz üçün yağ seçimi bir elmdir. Düzgün seçilmiş yağ dərinizi parlaq, sağlam və gənc saxlayacaq, lakin yanlış seçim sizi uzunmüddətli sızanaq müalicəsinə məcbur edə bilər. Hər zaman öz dərinizi tanıyan bir dermatoloq ilə məsləhətləşin. Dəri həkimi sizin dərinin ehtiyaclarını analiz edərək sizə ən uyğun "qızıl mayeni" təyin edəcək. Unutmayın ki, sağlam dəri doğru bilginin və peşəkar yanaşmanın nəticəsidir.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
Diqqət: Bu səhifədəki məlumatlar yalnız ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır və peşəkar tibbi məsləhəti əvəz etmir. Dəqiq diaqnoz və müalicə üçün mütləq ixtisaslı həkimlə şəxsən məsləhətləşməlisiniz. Hər bir pasiyentin vəziyyəti fərqlidir və fərdi yanaşma tələb edir.
Randevu üçün: +994 55 250 39 46
Dr. Fəridə Axundova ilə randevu alın və dəri sağlamlığınız üçün fərdi müalicə planı əldə edin. 15+ il təcrübə və minlərlə məmnun pasiyent.
Telefon: +994 55 250 39 46
