Dəri qulluğu rutinində ən çox laqeyd yanaşılan, lakin dərinin gələcəyi üçün ən kritik addım günəşdən qorunmaqdır. Bir çox insan elə düşünür ki, günəş kremi yalnız yayda, dəniz kənarında lazımdır. Lakin peşəkar bir dermatoloq müayinəsinə getsəniz, onun sizə deyəcəyi ilk şey SPF-in 365 gün vacib olduğudur. Günəşin ultrabənövşəyi (UV) şüaları dərinin dərin qatlarına sızaraq bərpa olunmaz zədələr yaradır. Hər bir dəri həkimi təsdiq edir ki, günəşdən qorunmamaq nəinki erkən qırışlara, həm də keçməyən sızanaq ləkələrinə yol açır.
Dərinin elastikliyini və gəncliyini təmin edən kollagen və elastin lifləridir. UV şüaları bu liflərin ən böyük düşmənidir. Təcrübəli bir dermatoloq izah edir ki, SPF istifadə etməyən şəxslərdə dəri daha tez sallanır və incə xətlər vaxtından əvvəl dərinləşir. Bu proses kosmetologiyada "fotoyaşlanma" adlanır. Dəri həkimi müayinələrində 30 yaşında olub 40 yaşındakı kimi görünən dərinin əsas səbəbi illərlə günəş qoruyucusundan imtina edilməsidir.
Günəş şüaları dərinin DNT strukturunu zədələyərək hüceyrə regenerasiyasını ləngidir. Bir dermatoloq üçün günəş kremi sadəcə bir kosmetik vasitə deyil, dərinin ömrünü uzadan tibbi bir zərurətdir. Əgər siz bahalı serumlar istifadə edirsinizsə, lakin SPF çəkmirsinizsə, həmin serumların effektivliyi sıfıra enir. Dəri həkimi hər zaman vurğulayır ki, günəş kremi istifadə etməmək dərini xarici hücumlara qarşı tamamilə müdafiəsiz buraxmaq deməkdir.
Günəş qoruyucu vasitələrin (SPF) mütəmadi istifadə edilməməsi dərinin epidermis və dermis təbəqələrində kumulyativ ultrabənövşəyi zədələnməyə səbəb olur. UVA və UVB şüaları daxili antioksidant deposunu tükəndirərək sərbəst radikalların artmasına, piqmentasiya pozğunluqlarına və iltihablı sızanaq ocaqlarının xronikləşməsinə yol açır. SPF dərini fotoyaşlanmadan qoruyan, melanositlərin aktivliyini tənzimləyən və dəri xərçəngi riskini minimuma endirən əsas profilaktik baryerdir. Peşəkar dermatoloq rəyinə görə, günəş qoruyucusu olmadan aparılan heç bir dəri qulluq rutini tam hesab edilə bilməz. Günəş şüaları dərinin təbii immun cavabını zəiflədərək dəri xəstəliklərinin kəskinləşməsinə birbaşa zəmin hazırlayır.
Piqmentasiya Riski: Günəş ləkələrinin və melazmanın yaranması.
Sızanaq İzləri: Mövcud olan sızanaq ləkələrinin günəş altında tündləşərək qalıcı olması.
Həssaslıq Artımı: Dəri baryerinin zəifləməsi nəticəsində yaranan qızartılar.
Kollagen İtkisi: Dərinin elastikliyini itirməsi və sarkmalar.
Xərçəng Riski: Hüceyrə mutasiyalarına bağlı bədxassəli şişlərin yaranma ehtimalı.
Bir çox insan elə düşünür ki, günəş sızanaq ocaqlarını qurudur və dəriyə xeyirlidir. Lakin bir dəri həkimi sizə bu "yalançı" sağalmanın pərdəarxasını izah edəcək. Günəş dərinin üst qatını qurudanda, dəri özünü bərpa etmək üçün daha çox yağ istehsal edir. Nəticədə bir neçə həftə sonra daha kəskin sızanaq partlayışları baş verir. Peşəkar bir dermatoloq bu vəziyyəti "rebound effekti" adlandırır.
Bundan əlavə, SPF istifadə olunmadıqda, sızanaqdan sonra qalan qırmızı ləkələr günəş şüaları ilə reaksiyaya girərək tünd qəhvəyi rəngə çevrilir. Bu ləkələri təmizləmək aylar, hətta illər çəkə bilər. Dəri həkimi məsləhəti ilə seçilən su əsaslı bir SPF, həm dərini qoruyur, həm də sızanaq izlərinin sürətlə sağalmasına şərait yaradır. Bir dermatoloq üçün SPF istifadə etməyən pasiyentin akne müalicəsi hər zaman yarımçıq qalır.
Düzgün SPF seçmək də dərini qorumaq qədər önəmlidir. Hər bir dermatoloq dəri tipinə uyğun filtr seçməyi təklif edir. Əgər yağlı dəriniz varsa və SPF-in sızanaq yaratmasından qorxursunuzsa, "non-comedogenic" (məsamə tıxamayan) formulalara üstünlük verməlisiniz. Dəri həkimi sizə fiziki və kimyəvi filtrlər arasındakı fərqi izah edərək, dərinin ehtiyacına ən uyğun olanını təyin edəcək.
Həmçinin, SPF-in miqdarı da kritikdir. Bir dermatoloq adətən "iki barmaq qaydası"nı tövsiyə edir. Kifayət qədər çəkilməyən günəş kremi dərini tam qorumur. Dəri həkimi vurğulayır ki, kremi hər 2-3 saatdan bir yeniləmək lazımdır, çünki günəş şüaları dərinin üzərindəki qoruyucu filtrini parçalayır. SPF istifadə etməmək ziyan olduğu kimi, yanlış istifadə etmək də dərini müdafiəsiz qoya bilər.
Dəri baryeri bizi kənar tozdan, bakteriyalardan və kimyəvi maddələrdən qoruyur. SPF istifadə edilmədikdə günəş şüaları bu baryeri "yandırır" və dərini susuzlaşdırır. Bir dermatoloq izah edir ki, susuz qalmış dəri hər hansı bir qıcıqlandırıcıya qarşı daha kəskin reaksiya verir. Bu isə özünü qaşınma, qızartı və yeni sızanaq elementləri ilə büruzə verir. Dəri həkimi hər zaman dərinin nəm balansını qorumaq üçün SPF-in vacibliyini xatırladır.
Qış aylarında belə, xüsusilə qarlı havalarda günəş şüaları yerdən əks olunaraq dərini zədələyə bilir. Peşəkar bir dermatoloq üçün mövsümün fərqi yoxdur; gündüz işığı varsa, SPF də olmalıdır. Dəri həkimi yanına gələn pasiyentlərin çoxu "axı mən günəşdə çox qalmıram" desə də, pəncərədən sızan şüalar belə sızanaq ləkələrini tündləşdirməyə yetərli olur.
Əgər siz retinoid, AHA və ya BHA turşuları ilə sızanaq müalicəsi alırsınızsa, SPF sizin üçün ən vacib "dərman"dır. Bu maddələr dərinin üst qatını soyur və onu işığa qarşı həddindən artıq həssas edir. Bir dermatoloq xəbərdarlıq edir: turşu istifadə edib SPF çəkməmək dəridə ciddi kimyəvi yanıqlar yarada bilər. Dəri həkimi bu vəziyyətdə müalicəni dərhal dayandırmağı və dərini bərpa etməyi tapşırır.
Günəş qoruyucusu müalicənin effektivliyini artırır. O, dərini sakit saxlayır və müalicəvi maddələrin işini görməsinə mane olan xarici faktorları neytrallaşdırır. Hər bir dermatoloq bilir ki, SPF-siz akne müalicəsi dənizdə qumdan qala tikməyə bənzəyir. Dəri həkimi nəzarətində edilən qulluq hər zaman günəşdən qorunma ilə tamamlanır.
Dərinizin gələcəyi bu gün istifadə etdiyiniz SPF miqdarından asılıdır. Erkən yaşlanma, ləkələr və sızanaq problemlərinin əksəriyyəti günəşdən düzgün qorunmaqla həll edilə bilər. Hər zaman bir dermatoloq rəyi alın və dərinizə ən uyğun günəş kremini tapın. Dəri həkimi sizə yol göstərərək sağlam və parlaq dəriyə sahib olmağınıza kömək edəcək. Unutmayın ki, SPF sadəcə bir krem deyil, dərinin ən böyük sığortasıdır. Özünüzü və dərinizi bir dermatoloq peşəkarlığına həvalə edin, günəşin zərərindən uzaq olun.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
Diqqət: Bu səhifədəki məlumatlar yalnız ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır və peşəkar tibbi məsləhəti əvəz etmir. Dəqiq diaqnoz və müalicə üçün mütləq ixtisaslı həkimlə şəxsən məsləhətləşməlisiniz. Hər bir pasiyentin vəziyyəti fərqlidir və fərdi yanaşma tələb edir.
Randevu üçün: +994 55 250 39 46
Dr. Fəridə Axundova ilə randevu alın və dəri sağlamlığınız üçün fərdi müalicə planı əldə edin. 15+ il təcrübə və minlərlə məmnun pasiyent.
Telefon: +994 55 250 39 46
