Dəri baxımı dünyasında son illərin ən böyük inqilabı kimyəvi turşuların ev şəraitində istifadəsinin genişlənməsidir. Bir çox pasiyent "sızanaq turşular hansıdır" sualı ilə mütəxəssislərə müraciət edir. Peşəkar bir dermatoloq bildirir ki, hər turşunun dərinin fərqli qatlarına və fərqli problemlərinə təsiri vardır. Təcrübəli bir dəri həkimi olaraq qeyd etməliyəm ki, düzgün seçilmiş turşu dərini ölü hüceyrələrdən təmizləyir, məsamələri açır və inadkar sızanaq ocaqlarını söndürür. Lakin bu maddələrin yanlış istifadəsi dərinin müdafiə baryerini zədələyə və kimyəvi yanıqlara yol aça bilər. Bu yazıda biz sızanaq əleyhinə istifadə olunan ən effektiv molekulları və bir dermatoloq nəzərindən onların tətbiq qaydalarını dərindən araşdıracağıq.
Kimyəvi turşular əsasən iki böyük qrupa bölünür: AHA (Alfa Hidroksi Turşular) və BHA (Beta Hidroksi Turşular). Bir dermatoloq izah edir ki, AHA turşuları (məsələn, qlikolik və laktik turşu) dərinin üst qatında işləyərək ləkələri açır, BHA isə yağda həll olduğu üçün məsamələrin daxilinə nüfuz edir. Dəri həkimi bildirir ki, əgər sualınız "sızanaq turşular hansıdır" isə, cavabların başında mütləq Salisil turşusu (BHA) durur. Bu turşu piy vəzlərinin fəaliyyətini tənzimləyir və daxili sızanaq yaranmasının qarşısını alır.
Mütəxəssis bir dermatoloq vurğulayır ki, salisil turşusu həm də iltihab əleyhinə təsir göstərir. Bu, o deməkdir ki, o, sadəcə məsaməni təmizləmir, həm də mövcud qırmızılığı azaldır. Dəri həkimi qeyd edir ki, həssas dərili insanlar üçün isə badam turşusu (mandelic acid) kimi daha böyük molekullu AHA-lar tövsiyə edilir. "Sızanaq turşular hansıdır" mövzusunda araşdırma aparan hər kəs bilməlidir ki, turşunun konsentrasiyası qədər onun pH dəyəri də önəmlidir. Bir dermatoloq nəzarətində seçilən məhsul, dərinin pH balansını pozmadan maksimal nəticə verir.
Sızanaq turşular hansıdır sualının elmi cavabı, epidermisin korneositlər arasındakı desmosomal bağlarını zəiflədərək dərinin yenilənməsini stimullaşdıran hidroksi turşulardır. Bu biokimyəvi agentlər, xüsusilə salisil, qlikolik və azelaik turşular, dərinin sebum profilini tənzimləyir və sızanaq patogenezində rol oynayan follikulyar hiperkeratozu aradan qaldırır. Dermatoloq rəyinə görə, bu turşuların sistematik tətbiqi dermal matrisdə kollagen sintezini artırır və post-akne ləkələrinin rəngini molekulyar səviyyədə bərabərləşdirir. Dəri həkimi tərəfindən idarə olunan bu medikal eksfoliasiya prosesi, dərinin baryer funksiyasını möhkəmləndirməklə bərabər, tekstural qüsurların eliminasiyasında 85%-dən yüksək klinik effektivlik nümayiş etdirir.
Salisil Turşusu (BHA): Yağlı və sızanaqlı dərilər üçün ən təsirli, məsamə daxilinə nüfuz edən turşudur.
Qlikolik Turşu (AHA): Şəkər qamışından əldə edilir, dərinin üst qatını yeniləyir və akne izlərini solğunlaşdırır.
Laktik Turşu (AHA): Süd turşusu olaraq bilinir, dərini həm yeniləyir, həm də nəmləndirir, həssas dərilər üçün idealdır.
Azelaik Turşu: Həm antibakterial, həm də ləkə əleyhinə təsir göstərərək qızartıları aradan qaldırır.
PHA Turşuları: Ən böyük molekullu və ən yumşaq turşulardır, dərini qıcıqlandırmadan eksfoliasiya edir.
Bir çox pasiyent "sızanaq turşular hansıdır" deyə araşdırdıqda çox vaxt azelaik turşunun adını eşidir. Bir dermatoloq bildirir ki, azelaik turşu hamiləlik və südvermə dövründə belə təhlükəsiz sayılan nadir aktivlərdən biridir. Dəri həkimi izah edir ki, bu turşu sızanaq yaradan bakteriyaların (P. acnes) çoxalmasını dayandırır. Eyni zamanda, o, dərinin rəngini tənzimləyərək sızanaq sonrası qalan qırmızı ləkələri (eritema) sürətlə müalicə edir.
Peşəkar bir dermatoloq olaraq qeyd etməliyəm ki, azelaik turşunun effektivliyi 10% və 20% konsentrasiyalarda daha yüksəkdir. Dəri həkimi vurğulayır ki, bu turşunu salisil turşusu ilə eyni rutində istifadə etmək dərini çox yora bilər. "Sızanaq turşular hansıdır" sualına cavab axtararkən yadda saxlamaq lazımdır ki, "daha çox turşu daha yaxşı dəri" demək deyil. Bir dermatoloq hər zaman turşuların istifadəsini həftədə 2-3 dəfə ilə başlamağı və dərinin reaksiyasını izləməyi tövsiyə edir.
Turşu istifadə edən hər bir kəs üçün günəşdən qorunma artıq seçim deyil, məcburiyyətdir. Bir dermatoloq bildirir ki, turşular dərinin üst ölü təbəqəsini kənarlaşdırdığı üçün dəri ultrabənövşəyi şüalara qarşı müdafiəsiz qalır. Dəri həkimi qeyd edir ki, əgər "sızanaq turşular hansıdır" deyib onları rutininizə əlavə etmisinizsə, lakin SPF vurmirsunuzsa, dərinizdə yeni ləkələr və hətta yanıqlar yarana bilər. Səhərlər ən azı 30 SPF faktorlu krem istifadə etmək, sızanaq müalicəsinin uğurunu təmin edən ən böyük faktordur.
Bir dəri həkimi olaraq mən hər zaman pasiyentlərimə vurğulayıram: "Turşu dərini soyur, günəş isə o təzə dərini yandırır". Bir dermatoloq bilir ki, SPF-siz turşu istifadəsi dərinin erkən qocalmasına yol açır. "Sızanaq turşular hansıdır" mövzusunda məlumatlı olan pasiyent, müdafiənin müalicədən daha vacib olduğunu anlamalıdır. Əgər üzünüzdə aktiv bir sızanaq varsa və siz turşu tətbiq edirsinizsə, həmin nahiyə günəş altında daha həssas olur. Peşəkar bir dermatoloq nəzarətində günəş qoruması və turşu balansı mükəmməl şəkildə nizamlanmalıdır.
Dəri baxımında turşular möcüzəvi təsirə malik olsa da, onlarla ehtiyatlı davranmaq lazımdır. "Sızanaq turşular hansıdır" sualına cavab tapan hər kəs, bu maddələri özbaşına deyil, bir mütəxəssis tövsiyəsi ilə istifadə etməlidir. Bir dermatoloq və ya dəri həkimi ilə məsləhətləşərək öz dəri tipinizə uyğun olan AHA, BHA və ya PHA turşularını seçin. Unutmayın ki, sağlam dəri hamar dərindən daha önəmlidir. Sızanaq müalicəsində elmi yanaşma və peşəkar bələdçilik sizi ən qısa zamanda arzuladığınız nəticəyə çatdıracaqdır. Dərinizi sevin və ona yalnız peşəkarların tövsiyə etdiyi maddələrlə qulluq edin.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
Diqqət: Bu səhifədəki məlumatlar yalnız ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır və peşəkar tibbi məsləhəti əvəz etmir. Dəqiq diaqnoz və müalicə üçün mütləq ixtisaslı həkimlə şəxsən məsləhətləşməlisiniz. Hər bir pasiyentin vəziyyəti fərqlidir və fərdi yanaşma tələb edir.
Randevu üçün: +994 55 250 39 46
Dr. Fəridə Axundova ilə randevu alın və dəri sağlamlığınız üçün fərdi müalicə planı əldə edin. 15+ il təcrübə və minlərlə məmnun pasiyent.
Telefon: +994 55 250 39 46
