Güzgüyə baxanda çox vaxt diqqətimizi üzümüzdəki xırda qırışlara, gözaltı torbalara və ya qəfil peyda olan bir sızanaq elementinə cəmləyirik. Üz dərimizi qorumaq üçün bahalı serumlar, günəş kremləri və müxtəlif prosedurlar tətbiq edirik. Lakin çoxumuz unuduruq ki, yaşımızı ən tez və ən amansız şəkildə büruzə verən nahiyə əllərimizdir. Bir dermatoloq pasiyentləri ilə söhbət edərkən tez-tez vurğulayır: "Əllər sizin həyat hekayənizi danışır". Onlar mütəmadi olaraq günəş şüalarına, kəskin temperaturlara, məişət kimyasına və fiziki gərginliyə məruz qalır. Əgər üzünüzdəki bir sızanaq bir neçə günə sağalıb gedirsə, əllərinizdəki qocalma izləri illər boyu yığılır və onları geri qaytarmaq daha çox zəhmət tələb edir. Peşəkar bir dəri həkimi müayinəsində əllərin vəziyyəti insanın ümumi sağlamlığı və bioloji yaşı haqqında çox şey deyə bilər.
Əllərimizin üst nahiyəsindəki dəri bədənimizin digər yerlərinə nisbətən daha nazikdir. Burada piy toxuması (dərialtı yağ təbəqəsi) olduqca azdır. Yaş keçdikcə bu az olan piy toxuması da əriməyə başlayır ki, bu da damarların və sümüklərin daha qabarıq görünməsinə, dərinin isə "perqament kağızı" kimi görünməsinə səbəb olur. Bir dermatoloq olaraq qeyd etməliyəm ki, əl dərisində üz dərisində olduğu qədər yağ vəziləri yoxdur. Bu da o deməkdir ki, əllər özünü təbii yolla nəmləndirməkdə çətinlik çəkir. Yeniyetməlikdə üzümüzdə yaranan hər bir sızanaq bizi yağlı dəridən şikayət etməyə vadar etsə də, yaşlandıqca o yağ vəzilərinin dəyərini daha yaxşı anlayırıq. Əllərdə yağ vəzilərinin azlığı qocalma prosesini sürətləndirən ən əsas daxili faktordur.
Günəş şüaları dərinin ən böyük düşmənidir. Biz üzümüzə SPF kremləri çəkməyi vərdiş halına gətirsək də, əllərimiz çox vaxt müdafiəsiz qalır. Ultrabənövşəyi şüalar dərinin daxilindəki kollagen və elastin liflərini parçalayır. Bu proses "fotoqocalma" adlanır. Bir dəri həkimi baxış keçirərkən əllərdəki piqment ləkələrini (lentigo) dərhal tanıyır. Bu ləkələr çox vaxt "qocalıq ləkələri" adlandırılsa da, əslində illər boyu yığılan günəş zədələrinin nəticəsidir. Gənclərin üzündəki sızanaq ləkələri bir neçə aya solsa da, günəşin əllərdə buraxdığı bu izlər ciddi müalicə tələb edir. Qocalma əlamətlərini dayandırmaq üçün əllərə də hər gün günəşdən qoruyucu krem çəkilməlidir.
Gündəlik həyatda istifadə etdiyimiz qabyuyan mayelər, təmizləyici vasitələr və hətta bəzi sabunlar əl dərisinin baryer funksiyasını sıradan çıxarır. Bir dermatoloq üçün əllərdə yaranan qabıqlanma və çatlamalar çox vaxt "təmas dermatiti" xəbərçisidir. Kimyəvi maddələr dərinin üst qatındakı qoruyucu lipidləri yuyub aparır. Bu isə dərinin rütubət itirməsinə və erkən qocalma mərhələsinə qədəm qoymasına səbəb olur. Üzümüzdəki sızanaq problemlərini müalicə edərkən necə həssas davranırıqsa, əllərimizə də eləcə qayğı göstərməli və kimyəvi işlər görərkən mütləq əlcək geyinməliyik. Dəri həkimi tövsiyə edir ki, əllər hər yumadan sonra nəmləndirilməlidir.
Əl dərisi qocalması, dərinin altındakı piy toxumasının azalması, kollagen liflərinin parçalanması və günəş şüalarının təsiri ilə yaranan piqment ləkələri ilə xarakterizə olunan bioloji prosesdir. Üz dərisindən fərqli olaraq, əllər daha nazik bir quruluşa malikdir və mütəmadi olaraq aqressiv xarici faktorlara, kimyəvi maddələrə və ultrabənövşəyi şüalara məruz qalır. Müasir dermatologiyada bu prosesin qarşısını almaq üçün nəmləndirici qulluq, SPF qorunması və biorevitalizasiya kimi klinik prosedurlar tətbiq edilir. Vaxtında görülən tədbirlər dərinin elastikliyini bərpa etməyə və yaşlanma əlamətlərini əhəmiyyətli dərəcədə ləngitməyə imkan verir. Bu proses mütəxəssis nəzarəti altında idarə olunduqda daha effektiv nəticələr verir.
Nəmləndirmə: Hər yumadan sonra tərkibində qliserin, urea və ya hialuron turşusu olan kremlər istifadə edilməlidir.
Günəşdən Qorunma: Əllərin üstünə ən azı SPF 30 dərəcəli qoruyucu çəkilməlidir.
Əlcək İstifadəsi: Kimyəvi maddələrlə təmas zamanı və soyuq havada dərini qorumaq şərtdir.
Gecə Qulluğu: Yatmazdan əvvəl daha qatı və qidalandırıcı yağ tərkibli məhsullar tətbiq olunmalıdır.
Klinik Prosedurlar: Lazer terapiyası, mezoterapiya və ya dolğu prosedurları üçün bir dermatoloq ilə məsləhətləşmək lazımdır.
Gənclik illərində ən böyük dərdimiz bir sızanaq elementinin üzdə buraxdığı qızartı olur. Lakin yaş artdıqca fokus dəyişir. Qocalma prosesi bir gecədə baş vermir, o, illərin yorğunluğudur. Bir dəri həkimi olaraq deyə bilərəm ki, sızanaq aktiv iltihabdır və onu antibiotik və ya yerli vasitələrlə söndürmək olar. Amma əllərdəki dərinin elastikliyini itirməsi və damarların üzə çıxması toxuma itkisidir. Əllərin qocalma sürəti bəzən genetika ilə də bağlı olur. Əgər ailənizdə erkən yaşda əl dərisinin qırışması meyili varsa, siz profilaktikaya daha tez başlamalısınız. Peşəkar bir dermatoloq sizə dərinin regenerasiyasını sürətləndirən xüsusi retinol tərkibli gecə kremləri təyin edə bilər.
Əgər ev qulluğu artıq kifayət etmirsə, müasir dermatologiya möcüzələr yaradır. Bir dəri həkimi əllərinizin cavanlığını qaytarmaq üçün bir neçə prosedur təklif edə bilər:
Hialuron Turşusu Dolğuları: Əllərin üstünə vurulan dolğular itirilmiş həcmi bərpa edir, damarların görünməsini azaldır və dərini daxildən nəmləndirir.
Mezoterapiya və Biorevitalizasiya: Vitamin, amin turşusu və hialuron turşusu kokteylləri dərinin altına yeridilir. Bu, dərinin parlaqlığını artırır və qocalma sürətini azaldır.
Lazer Terapiyası: Əllərdəki günəş ləkələrini silmək üçün ən effektiv yoldur. Lazer şüası piqmenti parçalayır və dərinin rəngini bərabərləşdirir.
Kimyəvi Pilinq: Üzdəki sızanaq izləri üçün istifadə olunduğu kimi, əllərdəki ölü hüceyrələri kənarlaşdırmaq və dərini yeniləmək üçün də tətbiq edilir.
Bir dermatoloq bu prosedurları sizin dərinin tipinə və problemin dərəcəsinə görə fərdi şəkildə seçməlidir.
Azərbaycanın, xüsusilə Bakının iqlimi kifayət qədər sərtdir. Güclü küləklər dərini sürətlə qurudur (dehidratasiya). Quruyan dəri isə daha tez qırışır. Bir dəri həkimi olaraq müşahidə edirəm ki, Bakı sakinləri qış aylarında əlcək geyinməyi çox vaxt unudurlar. Soyuq hava damarların daralmasına və dərinin qidalanmasının zəifləməsinə səbəb olur. Bu da əllərin vaxtından tez qocalma mərhələsinə girməsinə şərait yaradır. Üzünüzdə yaranan hər hansı bir sızanaq üçün dərhal aptekə qaçdığınız kimi, əllərinizdəki quruluq üçün də vaxtında tədbir görməlisiniz. Professional bir dermatoloq sizə Bakı küləyinə davamlı baryer kremlər məsləhət görə bilər.
Dəri daxildən bəslənir. Kifayət qədər su içməmək dərinin elastikliyini azaldır. Vitamin C, E və Omega-3 yağ turşuları dərinin cavan qalması üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. Bir dəri həkimi çox vaxt pasiyentlərinə daxilə qəbul edilən kollagen əlavələri də tövsiyə edir. Şəkərli qidalardan uzaq durmaq isə "qlikasiya" prosesini, yəni şəkərin kollagen liflərini sərtləşdirib qırmasını ləngidir. Unutmayın ki, üzdəki sızanaq çox vaxt şirniyyatdan alovlandığı kimi, əl dərisinin qocalma prosesi də yanlış qidalanma ilə sürətlənir. Sağlam rasion həm gənc qalmağınıza, həm də dərinin parlaq görünməsinə kömək edir.
Hər gün əllərimizi onlarla dəfə yuyuruq. Əgər istifadə etdiyiniz sabun çox aqressivdirsə (yüksək pH), bu dərini hər dəfə bir az daha yaşlandırır. Bir dermatoloq sizə "syndet" tipli, yəni sabunsuz təmizləyicilər istifadə etməyi tövsiyə edərdi. Bu məhsullar dərinin təbii pH-ını pozmur. Üzünüzə göstərdiyiniz qayğını – məsələn, sızanaq əleyhinə yumşaq köpüklərdən istifadə etmək kimi – əllərinizdən də əsirgəməyin. Qocalma əleyhinə ən sadə addım məhz doğru yuyucu vasitə seçməkdir. Dəri həkimi müayinəsində bu xırda detalın əslində nə qədər böyük fərq yaratdığını öyrənə bilərsiniz.
Gecə saatlarında dəri özünü bərpa edir. Bu vaxt əllərə daha ağır, qidalandırıcı və bərpaedici kremlər çəkmək üçün ən yaxşı zamandır. Tərkibində şi yağı (shea butter), badam yağı və ya e vitamini olan məhsullar dərinin baryerini bərpa edir. Əgər əllərinizdə çox ciddi qocalma izləri və ya çatlamalar varsa, kremi qalın qatla çəkib pambıq əlcək geyinərək yatmaq olar. Bu, "okklüziya" effekti yaradır və kremin dərin qatlara hopmasını təmin edir. Bir dəri həkimi bu üsulu xüsusilə quru dəri tipinə malik olanlara məsləhət görür. Üzdəki sızanaq müalicəsində gecə serumları necə vacibdirsə, əl baxımında da gecə rejimi əvəzolunmazdır.
İnsan ünsiyyət qurarkən əllərindən çox istifadə edir. Jestlər zamanı əllərin görünüşü insanın özünəinamına birbaşa təsir edir. Əllərində qocalma ləkələri və ya qırışlar olan insanlar çox vaxt onları gizlətməyə çalışırlar. Halbuki, bir dermatoloq müdaxiləsi ilə bu problemlərin öhdəsindən gəlmək o qədər də çətin deyil. Özünü baxımlı hiss etmək insanın psixoloji vəziyyətini yaxşılaşdırır. Üzünüzdəki bir sızanaq sizin əhvalınızı korlamasın, əllərinizin gözəlliyi isə sizə hər zaman güvən versin. Dəri həkimi sizin yalnız fiziki sağlamlığınızı deyil, həm də dərinin estetik görünüşü vasitəsilə mənəvi rahatlığınızı təmin edir.
Bəzi insanlar əllərini ağartmaq üçün limon suyu və ya digər turşulardan istifadə edirlər. Bir dermatoloq kimi xəbərdarlıq edirəm: bu cür turşular dərini günəşə qarşı daha həssas edir və nəticədə daha çox ləkə yaranmasına, yəni erkən qocalma əlamətlərinə səbəb olur. Həmçinin, əllərdəki bərkimiş yerləri sərt süngərlərlə sürtmək dərini zədələyir. Dəri həkimi nəzarəti olmadan istifadə edilən "xalq təbabəti" üsulları bəzən allergik reaksiyalara və ya dərinin iltihablanmasına yol aça bilər. Üzdəki sızanaq üçün internetdən tapılan hər maskanı tətbiq etmədiyiniz kimi, əllərinizə də elmi əsası olmayan maddələr sürtməyin.
Yekun olaraq demək olar ki, əl dərisinin qocalma prosesi təbii olsa da, onu düzgün qulluq və müasir dermatologiyanın imkanları ilə xeyli ləngitmək mümkündür. Bir dermatoloq ilə vaxtında məsləhətləşmək sizi gələcəkdə bahalı və ağrılı prosedurlardan xilas edə bilər. Əllərinizə də ən azı üzünüz qədər vaxt ayırın. Üzünüzdə yaranan sızanaq sizi üzməsin, yetər ki, ümumi dəri sağlamlığınızı qorumağı bacarasınız. Dəri həkimi hər zaman sizin yanınızdadır və dərinin hər qarışı üçün ən doğru həlli biləndir. Unutmayın ki, gözəllik detallarda gizlidir və baxımlı əllər sizin ən zərif vizit kartınızdır. Bu gündən başlayaraq əllərinizə bir nəmləndirici və günəş kremi ilə hədiyyə edin, onlar sizə minnətdar olacaqlar.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
Diqqət: Bu səhifədəki məlumatlar yalnız ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır və peşəkar tibbi məsləhəti əvəz etmir. Dəqiq diaqnoz və müalicə üçün mütləq ixtisaslı həkimlə şəxsən məsləhətləşməlisiniz. Hər bir pasiyentin vəziyyəti fərqlidir və fərdi yanaşma tələb edir.
Randevu üçün: +994 55 250 39 46
Dr. Fəridə Axundova ilə randevu alın və dəri sağlamlığınız üçün fərdi müalicə planı əldə edin. 15+ il təcrübə və minlərlə məmnun pasiyent.
Telefon: +994 55 250 39 46
