Sızanaq (akne) — piy vəzilərinin və tük follikullarının iltihablaşması nəticəsində yaranan xroniki dəri xəstəliyidir. Əsasən üz, kürək və sinə nahiyələrində Qara nöqtələr, sızanaqlar və irinli səpgilər kimi özünü büruzə verir. İnsan bədəninin ən böyük orqanı olan dəri, xarici mühitlə davamlı təmasda olduğu üçün müxtəlif zədələnmələrə və deformativ dəyişikliklərə məruz qalır. İltihabi proseslər bitdikdən sonra üz nahiyəsində peyda olan tünd ləkələr dərinin bərabər rəng tonunu pozur və insanda vizual narahatlıq yaradır. Çoxtərəfli bir problem olan piqmentasiya pozuntusu yalnız xarici krem sürtməklə tam həll oluna bilməz. Çünki dərinin alt qatlarında cərəyan edən patoloji proseslər dayandırılmadıqca, hər yeni çıxan sızanaq yerində təzə bir ləkə ocağı buraxacaqdır. Bu zəncirvari reaksiyanı qırmağın yeganə yolu elmi dermatologiyaya söykənən peşəkar müalicə metodlarıdır. İxtisaslaşmış bir dermatoloq qəbulunda dərinin cari vəziyyəti analiz edilməli və iltihabın kökü kəsilməlidir. Yalnız bundan sonra rəng açıcı protokollara başlamaq olar.
Piqmentasiya pozuntularının yaranmasında genetik meyllilik, hormonal disbalans və həyat tərzi mühüm rol oynayır. Əgər bədəndə melanosit stimullaşdırıcı hormonlar normadan artıqdırsa, dəri ən kiçik zədəyə bile aşırı melanin sintezi ilə cavab verir. Məsələn, sıradan bir sızanaq sağaldıqdan sonra yerində aylar boyu qalan tünd qəhvəyi iz buraxır. Təcrübəli bir dəri həkimi pasiyenti dinləyərkən onun genetik tarixçəsini, istifadə etdiyi müalicəvi dərmanları və günəşə olan məruziyyətini ətraflı soruşur. Çünki bəzi dərman preparatları dərini günəşə qarşı həddindən artıq həssaslaşdırır (fotosensibilizasiya yaradır). Bu zaman günəş altında olmaq dərhal ağır ləkə ocaqlarının formalaşmasına səbəb olur. Bir dermatoloq bu incəlikləri dəqiqliklə nəzərə alaraq pasiyentə fərdi qorunma planı tərtib edir. Mütəxəssis dəstəyi olmadan tətbiq edilən hər bir vasitə vəziyyəti daha da pisləşdirə bilər.
Dərimizin üst qatı olan stratum corneum bizi xarici mikroblardan və nəmlik itkisindən qoruyan təbii bir baryerdir. Aqressiv təmizləyicilər, tez-tez tətbiq olunan sərt pilinqlər və ya hər yaranan sızanaq elementini əllə sıxmaq bu baryeri darmadağın edir. Baryeri zədələnmiş dəri özünü müdafiə edə bilmir və xarici qıcıqlara qarşı daha çox melanin istehsal edərək reaksiya verir. Nəticədə ləkələr daha da tündləşir və sahəsi genişlənir. Eyni zamanda həzm sisteminin, qaraciyərin sağlamlığı və bədəndəki vitamin əskikliyi (xüsusən D və B12 vitaminləri) dəriyə bilavasitə təsir edir. Peşəkar bir dəri həkimi yalnız xarici simptomlarla mübarizə aparmır, problemi daxildən həll etməyə çalışır. Daxili orqanların fəaliyyəti nizamlandıqda və dəri baryeri bərpa olunduqda, tətbiq edilən ləkə müalicəsi dəfələrlə daha sürətli və qalıcı effek verir.
Üzdəki ləkələrdən qurtulmaq və bərabər tonlu cild əldə etmək üçün müasir dermatologiyada tətbiq edilən ən effektiv ləkə müalicələri hərtərəfli və mərhələli tibbi yanaşmaya dayanır. Bu prosesdə dərinin üst təbəqəsini zərif şəkildə soyan kimyəvi pilinqlər, melanin piqmentini hədəf alaraq parçalayan lazer texnologiyaları (IPL və Nd:YAG), dərinin orta qatına aktiv rəng açıcı maddələr yeridən mezoterapiya və PRP prosedurları geniş tətbiq olunur. Eyni zamanda pasiyent ev şəraitində C vitamini, niasinamid, azelain turşusu və retinol tərkibli xüsusi serumlardan nizamlı olaraq istifadə etməlidir. Müalicənin uğurla tamamlanması və yeni piqmentasiya ocaqlarının yaranmaması üçün hər gün fəslindən asılı olmayaraq yüksək spektrli günəşdən qoruyucu kremlərdən (SPF 50+) istifadə edilməsi mütləq şərtdir.
Melanin istehsalını tənzimləyən aktiv serumların (C vitamini, niasinamid, arbutin) gündəlik istifadəsi.
Peşəkar mütəxəssis tərəfindən həyata keçirilən AHA və BHA tərkibli kimyəvi pilinq seansları.
İnadkar piqmentasiyanı parçalamaq üçün tətbiq edilən fraksiyalı və IPL lazer terapiyası.
Hüceyrə yenilənməsini tətikləyən retinol və azelain turşusu əsaslı preparatlar.
Hər gün fəslindən asılı olmayaraq müntəzəm tətbiq edilən geniş spektrli SPF 50+ günəş kremləri.
Müasir tibb piqmentasiya ilə mübarizədə son dərəcə güclü aktiv molekullar təklif edir. Bunlardan ən təsirlisi traneksamik turşudur. Traneksamik turşu melanositlərin keratinositlərlə əlaqəsini kəsir və melaninin transferini bloklayır. Eyni zamanda azelain turşusu həm antibakterial təsiri ilə yeni sızanaq yaranmasının qarşısını alır, həm də patoloji melanositlərin işini tormozlayaraq ləkələri solğunlaşdırır. Klinikada icra olunan Cosmelan və Dermamelan kimi peşəkar enzim pilinqləri isə ən ağır və inadkar melasma hallarında belə 80-90% nəticə verir. Bu prosedurlar xüsusi maska şəklində tətbiq olunur və dəri altında tirozinaz fermentini kökündən bloklayır. Lakin bu aqressiv prosedurlardan sonra dərinin bərpası xüsusi diqqət tələb edir. Təcrübəli dermatoloq pasiyenti addım-addım yönləndirərək dərinin təhlükəsiz bərpa olunmasını təmin edir.
Ləkəsiz və sağlam bir dəriyə sahip olmaq sadəcə qısamüddətli müalicə kursu deyil, həyat tərzinin dəyişdirilməsidir. Sağalmış dəridə təkrar rəng pozuntularının əmələ gəlməməsi üçün aşağıdakı qızıl qaydalara ömür boyu əməl edilməlidir:
Hər gün, hava buludlu olsa bile, evdən çıxmazdan 20 dəqiqə əvvəl geniş spektrli SPF 50+ günəş kremi çəkin və hər 2-3 saatdan bir yeniləyin.
Yaranan hər hansı bir sızanaq və ya səpgiyə əllə toxunmayın, mexaniki olaraq sıxmayın vər qoparmayın.
Dəriyə qulluq rutinində dərinin lipid baryerini dəstəkləyən seramid və hialuron turşusu tərkibli nəmləndiricilərdən mütəmadi istifadə edin.
Rasionunuzdan rafinə olunmuş şəkəri və işlənmiş qidaları çıxarın, antioksidantlarla zəngin tərəvəz və meyvələrə üstünlük verin.
İldə ən azı iki dəfə təcrübəli dəri həkimi profilaktik müayinəsindən keçərək dərinin ümumi vəziyyətini nəzarətdə saxlayın.
Nəticə etibarilə, dərimizdə yaranan tünd izlər və piqmentasiya pozuntuları düzgün tibbi strategiya ilə tamamilə həll oluna bilən problemlərdir. Əsas məsələ təşvişə düşmədən, saxta reklamlara aldanmadan elmi yolla hərəkət etməkdir. Özünüzü və dərinizi sahəsinin peşəkarı olan bir dermatoloq heyətinə əmanət edərək, arzuladığınız təmiz, bərabər tonlu və işıltılı cildə qovuşa bilərsiniz. Sağlamlıq və güzəllik doğru mütəxəssis seçimindən başlayır.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
Diqqət: Bu səhifədəki məlumatlar yalnız ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır və peşəkar tibbi məsləhəti əvəz etmir. Dəqiq diaqnoz və müalicə üçün mütləq ixtisaslı həkimlə şəxsən məsləhətləşməlisiniz. Hər bir pasiyentin vəziyyəti fərqlidir və fərdi yanaşma tələb edir.
Randevu üçün: +994 55 250 39 46
Dr. Fəridə Axundova ilə randevu alın və dəri sağlamlığınız üçün fərdi müalicə planı əldə edin. 15+ il təcrübə və minlərlə məmnun pasiyent.
Telefon: +994 55 250 39 46
